terug naar de Zandstad Home Page
Thema
Dit is alles van dit thema.
Filosofie
1150
Laatste bewerking 13.09.2006
Architectuur in de middeleeuwen: 1150-1350


Dit kasteel is voor het einde van de 14de eeuw gebouwd. Op de foto is het nog origineel 14de eeuwse deel te zien aan de rechterkant. Het linkerdeel is zeventiende eeuws.
[Rijksdienst voor de Monumentenzorg]


Kasteel te Deurne
[?/Foto van Brabant-Collectie]


Kasteel Meerwijk
[?/Foto van Brabant-Collectie]


Kasteel te Helmond gebouwd rond 1350
[?/Foto van Brabant-Collectie]


Bladels kerkje. Vermoedelijk eerste stenen kerk van de parochie Bladel, gebouwd eerste helft vijftiende eeuw. De schets van Hendrik Verhees uit 1787 geeft een beeld van de oude kerk.
[Hendrik Verhees/Uit: Roymans, N. (red.), e.a., De Negende Zaligheid. Cultuurhistorisch beeld van Bladel en Netersel in de Acht Zaligheden. Bladel/Netersel, 1975.]


Neterselse kerkje. Kerkje werd voor het eerst vermeld in 1340 maar is vermoedelijk ouder. Het was in oorsprong een castrale- of slotkapel behorende bij het nabijgelegen 'steynen huis' (pachthoeve) of kasteel. Schets van Hendrik Verhees geeft beeld van het oude kerkje.
[Hendrik Verhees/Uit: Roymans, N. (red.), e.a., De Negende Zaligheid. Cultuurhistorisch beeld van Bladel en Netersel in de Acht Zaligheden. Bladel/Netersel, 1975.]


Netersels kerkje vlak voor de sloop in 1932.
[Uit: Roymans, N. (red.), e.a., De Negende Zaligheid. Cultuurhistorisch beeld van Bladel en Netersel in de Acht Zaligheden. Bladel/Netersel, 1975.]


Opgraving in 1984 van een geïsoleerd gelegen hoeve uit de twaalfde eeuw op de Kriekeschoor te Bladel.
[Foto van Albert Egges van Giffen Instituut voor Prae- en Protohistorie Amsterdam/uit: Bijsterveld, A.-J. e.a., Middeleeuwen in Beweging, 1991.]


Schilderij uit omstreeks 1660 van de Markt en de Schapenmarkt in Den Bosch met het laatmiddeleeuwse stadhuis, zetel van de rechtsmacht over stad en Meierij.(Bijdrage geleverd door Cor van de Heijden.)
[?/Herkomst origineel: Particuliere collectie.]


R.K. Kerk van St. Willibrord, oorspronkelijke kerk werd gebouwd in de twaalfde eeuw, verbouwd rond 1425 en nogmaals in 1940.
[?/BHIC]


Onze Lieve Vrouwe Kapel, gebouwd in de twaalfde eeuw.
[?/BHIC]

In de provincie Noord-Brabant bevinden zich buitengewoon veel kastelen in vergelijking met andere Nederlandse provincies.

Voor veel Kempische dorpen was de tweede helft van de veertiende en de vijftiende eeuw een welvarende periode. Dit kwam onder andere tot uiting in de kerkenbouw. Vooral in de vijftiende eeuw werden in veel Kempische dorpen karakteristieke kerkjes gebouwd. De Romaanse zaalkerkjes uit de twaalfde en dertiende eeuw werden deels in hout en deels in natuursteen gebouwd en soms voorzien van zijbeuken en/of toren. Het vulkanische tufsteen uit de Eiffel werd gebruikt voor een reeks dorpskerkjes in het dal van de Dommel (deels bewaard in Oirschot en Waalre). Onder de term Brabantse gotiek verstaat men de architectuur die zich ontwikkelde vanaf het tweede kwart van de veertiende eeuw en die tot het midden van 16e eeuw de toon aangaf. Een belangrijk kenmerk is de Brabantse natuursteen – tertiaire zandsteen en kalkzandsteen – die aan zowel religieuze als profane gebouwen de herkenbare karakteristieke witte tot geelachtige kleur geeft. In de Kempen werden in de vijftiende en zestiende eeuw als regionale variant op de Brabantse gotiek eenvoudige driebeukige kerken gebouwd in baksteen. Hier werd immers geen natuursteen gevonden en waren geen bevaarbare wateren waardoor transport van elders makkelijk mogelijk was. Het meest karakteristiek voor deze Kempengotiek zijn de monumentale bakstenen westtorens, die in hun decoratie verwantschap vertonen met de grote kapittelkerken van Antwerpen, Mechelen en Breda. Voorbeelden op Nederlands grondgebied zijn te zien in: Alphen, Leende, Hilvarenbeek, Diessen, Oirschot en Son. Lang heerste de gedachte dat de vrij in het veld staande kerken daar werden gebouwd omdat ze dan centraal tussen de voornaamste gehuchten van de parochies in lagen. In deel 3 van het het Kempenprojekt verschenen in 1989 met als ondertitel 'De middeleeuwen centraal', wordt deze gedachte weerlegd in een bijdrage van F. Theuws. Uit onderzoek blijkt dat die kerken het laatste overblijfsel zijn van verdwenen middeleeuwse nederzettingen. (bron: Bijsterveld, A.-J. e.a., Middeleeuwen in Beweging, 1991.)

Bijdrage door Sarah van der Pijl