Zandstad | Reconstructie van de Brabantse zandgronden

310

Laatste bewerking 15.06.2007

Vereren en begraven rond 200 na Chr.

Overzicht van de begraafplaats uit de Vroege en het begin van de Midden IJzertijd, schaal 1:1600. Het meest talrijk zijn de ronde grafheuvels omgeven door kringgreppels. Een ander type grafmonument dat hier in aanmerkelijk mindere mate werd gevonden zijn de langwerpige heuvels, de zogenaamde 'langbedden', met rechthoekige greppels. Ook zijn er heuvels met vierkante greppels teruggevonden. Rechtsboven zijn restanten van boerderijen en bijgebouwen teruggevonden.
[?/Uit: Roymans, N. en F. Theuws., Een en al zand. Twee jaar graven naar het Brabantse verleden, 1993.]

Overzicht van het inheems-Romeinse grafveld op dezelfde plek als het grafveld uit de Vroege/begin van de Midden IJzertijd, schaal 1:1600. Het gaat veelal om 'brandafvalgraven', waarbij het graf werd opgericht op de plek van de brandstapel. De meeste graven zijn omgeven door rechthoekige en vierkante greppels. Daarbinnen werden regelmatig sporen van een 'dodenhuisje' in de vorm van een rechthoekige of vierkante paalstelling of standgreppel teruggevonden.
[?/Uit: Roymans, N. en F. Theuws., Een en al zand. Twee jaar graven naar het Brabantse verleden, 1993.]

Plattegrond van enkele inheemse grafmonumenten, schaal 1:200. A. rechthoekige greppel; b. rechthoekige standgreppel omgeven door kuilen; c. rechthoekige paalstelling omgeven door kuilen; d. rechthoekige greppel met paalstelling.
[?/Uit: Roymans, N. en F. Theuws., Een en al zand. Twee jaar graven naar het Brabantse verleden, 1993.]

Vereenvoudigde bodemkaart van het rivierenlandschap rond Empel en de verspreiding van nederzettingen uit de Romeinse tijd
[ in: Roymans, N. en T. Derks (red.), 'De tempel van Empel. Een Hercules-heiligdom in het woongebied van de Bataven', Den Bosch, 1994, p. 12. ]

Overzichtsplattegrond van de Werf aan weerszijden van de autosnelweg, met op het oostelijk uiteinde het stenen tempelcomplex en enkele waterputten uit de Romeinse tijd (schaal 1 :2000)
[ in: Roymans, N. en T. Derks (red.), 'De tempel van Empel. Een Hercules-heiligdom in het woongebied van de Bataven', Den Bosch, 1994, p. 13. ]

Vereenvoudigde overzichtsplattegrond van de opgraving in Empel
[ in: Roymans, N. en T. Derks (red.), 'De tempel van Empel. Een Hercules-heiligdom in het woongebied van de Bataven', Den Bosch, 1994, p. 18. ]

Zicht op de noordoosthoek van de funderingsresten van de Gallo-Romeinse tempel
[ foto: M. Ydo/in: Roymans, N. en T. Derks (red.), 'De tempel van Empel. Een Hercules-heiligdom in het woongebied van de Bataven', Den Bosch, 1994, plaat 3. ]

Zicht op de zuidoosthoek van de funderingsresten van de omheiningsmuur van de tempelhof
[ foto: T. Derks/in: Roymans, N. en T. Derks (red.), 'De tempel van Empel. Een Hercules-heiligdom in het woongebied van de Bataven', Den Bosch, 1994, plaat 4. ]

Reconstructie van het tempelcomplex van Empel
[in: Roymans, N. en T. Derks (red.), 'De tempel van Empel. Een Hercules-heiligdom in het woongebied van de Bataven', Den Bosch, 1994, p. 50. ]

Maquette van het tempelcomplex van Empel
[ in: 'Bataven, boeren en bondgenoten. De Maaskant in de Romeinse tijd', (uitgave van het Noordbrabants museum), Den Bosch, 1994, p. 13.]

Bronzen Herculesbeeldje, aangetroffen op het tempelcomplex
[ in: 'Bataven, boeren en bondgenoten. De Maaskant in de Romeinse tijd', (uitgave van het Noordbrabants museum), Den Bosch, 1994, p. 15.]

Bronzen applique met beeltenis van Luna, de godin van de maan, aangetroffen op het tempelcomplex
[ in: 'Bataven, boeren en bondgenoten. De Maaskant in de Romeinse tijd', (uitgave van het Noordbrabants museum), Den Bosch, 1994, p. 15.]

Enkele stukken bronzen vaatwerk uit Empel. Restauratie: J. Kempkens
[ foto: P. Reede/in: Roymans, N. en T. Derks (red.), 'De tempel van Empel. Een Hercules-heiligdom in het woongebied van de Bataven', Den Bosch, 1994, plaat 9. ]

De Romeinse verovering van de zuidelijke Nederlanden en België was zeer ingrijpend voor de inheemse bevolking van o.a. Brabant. Een van de inheemse volken, de Eburonen, kwamen in 54 voor Chr. in opstand tegen de Romeinen, maar werden zo goed als uitgemoord.

In de omgeving van Mierlo-Hout zijn restanten van een grafveld uit de Vroege- en het begin van de Midden IJzertijd gevonden (ca. 650-400 v. Chr.). Dit type begraafplaatsen kreeg de benaming urnenvelden toebedeeld omdat vooral in het begin de gecremeerde beenderen in urnen werden bijgezet. De ronde grafheuvels omgeven door een kringgreppel waren het meest talrijk in deze periode. Het grafveld is rond 400 v. Chr. in onbruik geraakt. Vier eeuwen later wordt dezelfde plek opnieuw als begraafplaats in gebruik genomen door boeren die vermoedelijk tot de stam der Texandri behoorden, op dat moment onderdeel van het Romeinse Rijk. Het grafveld blijft in gebruik tot de in de derde eeuw na Chr.

De Empelse cultusplaats is waarschijnlijk begonnen als Eburoons heiligdom. Na de Eburonen werd het gebied bevolkt door de Bataven, waar ook deelgroepen van de Eburonen toebehoorden.De tempel van Empel begon als een klein complex, maar transformeerde ongeveer in de periode 69 – 96 na Chr. in een monumentaal tempelcomplex. Het complex is bijna vierkant, ongeveer 10 bij 10 meter, met een brede hal met hoekvertrekken aan de westelijke frontzijde. Binnenin het de ommuring stond de eigenlijke tempel. De tempel behoort tot het Gallo-Romeinse omgangstype en was gebruikelijk in de inheemse Romeinse samenleving in Noordwest-Europa.

Bron: Roymans, N. en T. Derks (red.), 'De tempel van Empel. Een Hercules-heiligdom in het woongebied van de Bataven', Den Bosch, 1994.

Bijdrage door Iris Burgers

Deze bijdrage heeft een verband met:
Cartografie: romanisering, Architectuur: Romeinse huizen en villa's, Cartografie: 900-500 v. Chr.